Κώστας Βίρβος: Η «χρυσή» λαϊκή πένα

kostas virvos

«Ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι,
μια καρέκλα πάντα αδειανή,
σε προσμένουν πότε θα γυρίσεις
απ’ τα ξένα, δόλιο μας παιδί.

Δηλητήριο στο στόμα
είναι η κάθε μας μπουκιά
μέχρι που να ’ρθεις, παιδί μας,
απ’ τη μαύρη ξενιτιά.»

Ποιος μπορεί να ξεχάσει το συγκεκριμένο τραγούδι; Ακουγόταν απ’άκρη σ’άκρη στη γη, όπου υπήρχε Έλληνας, τις δεκαετίες του ’60, του ’70 κι έπειτα. Ερμηνευτής – ποιος άλλος- ο Στέλιος Καζαντζίδης. Οι δημιουργοί; Το γνωστό δίδυμο των επιτυχιών της εποχής: Θεόδωρος Δερβενιώτης στις νότες και φυσικά στους στίχους ο σπουδαίος Κώστας Βίρβος!

Ο Κώστας Βίρβος γεννήθηκε στις 29 Μαρτίου του 1926 στα Τρίκαλα. Εκεί θα μεγαλώσει, εκεί θα τελειώσει και το Γυμνάσιο. Είχε, όπως κάθε παιδί, τα δικά του όνειρα: Ήθελε να γίνει σκηνοθέτης μιας και του είχε τραβήξει ιδιαίτερα την προσοχή ο χώρος του θεάτρου. Η καλλιτεχνική του φλέβα από νωρίς φαινόταν: Έγραφε στιχάκια από τότε…Τι τον έτρωγε; Ποιος ξέρει; Η δίψα για δημιουργία; Η θέληση να παράγει τέχνη, έργο, πολιτισμό;

Το 1943 θα αφήσει πίσω τη γενέτειρά του και θα κινήσει για Αθήνα. Φοιτεί στην Πάντειο. Οι εποχές, όμως, δεν προσφέρονταν για ήρεμες και ολοκληρωμένες σπουδές. Σαν φλογερός νέος που ήταν, συμμετέχει στην Εθνική Αντίσταση. Θα συλληφθεί μάλιστα από τις κατοχικές δυνάμεις, με τη βοήθεια όμως του πατέρα του θα απελευθερωθεί. «Μυαλό δε βάζει» όμως και συνεχίζει την αντιστασιακή του δράση. Θα γνωρίσει μάλιστα και τον Άρη Βελουχιώτη.

Τα πρώτα βήματα

Τους πρώτους του στίχους έμελε να τους δώσει στον Απόστολο Καλδάρα. «Ο φαντάρος», λέγεται το πρώτο του τραγούδι, το οποίο θα μελοποιήσει τόσο ο Καλδάρας όσο και ο Βασίλης Τσιτσάνης. Ουδέποτε όμως κυκλοφόρησε, μάλλον λόγω του εμφυλίου πολέμου που μάστιζε τη χώρα μας. Είμαστε στο έτος 1947 και ο Βίρβος είναι ήδη στα 21 του χρόνια. Στη Wikipedia διαβάζουμε πως οι ανέκδοτοι στίχοι του Βίρβου ήταν κάπως έτσι:

«μα ο φαντάρος δεν παραπονιέται/ κι έχει ελπίδα μέσα στην καρδιά/ πως θα γυρίσει πάλι στους δικούς του/ τα χέρια όταν δώσουμε ξανά»

Μπορεί στην πρώτη του απόπειρα να στάθηκε άτυχος, αλλά το ξεκίνημά του στη δισκογραφία συνδέθηκε με ένα μεγάλο όνομα του ρεμπέτικου: Το Μάρκο Βαμβακάρη. Εν έτει 1948, κυκλοφορεί το πρώτο του τραγούδι. «Να το βρεις από άλλη» σε μουσική Απόστολου Καλδάρα. Ερμηνεύουν οι Μάρκος Βαμβακάρης και Σούλα Καλφοπούλου. Επρόκειτο για ένα παραπονιάρικο, ερωτικό τραγούδι.

Μαύρ’ η ώρα που σ’ αντάμωσα,
τζάμπα την καρδιά χαράμισα
κι είν’ η πίκρα μου μεγάλη,
μα θα το βρεις από άλλη.

Χρόνια που με γλέντησες καλά,
τώρα με πετάς ένα μπαρά,
κι είν’ η πίκρα μου μεγάλη,
μα θα το βρεις από άλλη.

Για χατίρι σου μπατίρισα,
μια κουβέντα δε σου γύρισα,
ε ρε φίλε μου χαλάλι,
και να το βρεις από άλλη.

Η μετέπειτα πορεία

Το ταλέντο του Βίρβου πλούσιο. Ουδείς μπορούσε να το αμφισβητήσει. Η πορεία του ανοδική. Έγραψε πλήθος λαϊκών τραγουδιών. Λένε ότι ο συνολικός τους αριθμός ξεπερνάει τις 2.000!! Συνεργάστηκε με όλους τους σημαντικούς λαϊκούς συνθέτες και τραγουδήθηκε από τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής! Δε κινήθηκε μόνο στο στενό λαϊκό χώρο, αλλά συμμετείχε και σε κύκλους τραγουδιών του λεγόμενου «έντεχνου», όρος με τον οποίο ο γράφων δε συμφωνεί.

Πολλές οι συνεργασίες του Βίρβου με τον Απόστολο Καλδάρα: «Ανάθεμα την τύχη μου» (Καζαντζίδης, 1972), «Γεια σου ζωή φαρμακερή» (Πόλυ Πάνου), «Γιατί πονάς και βασανίζεσαι» (Ρένα Στάμου), «Δυο ποτήρια» (Χάρις Αλεξίου, 1974), «Η καρδούλα μου το ξέρει» (Καίτη Γκρέυ), «Λασπωμένα όνειρα» (Καζαντζίδης, 1972), «Μια στεναχώρια» (Πρόδρομος Τσαουσάκης, 1953), «Όλος ο κόσμος με κατακρίνει» (Πρόδρομος Τσαουσάκης, 1952), «Τ’ αδέλφια δε χωρίζουνε» (Πόλυ Πάνου, 1959), «Το ράκος» (Γιάννης Πάριος, 1971)

Στην ιστορία έμειναν και πολλά τραγούδια του, σε μουσική του Θόδωρου Δερβενιώτη: «Αγάπη μου περαστική» (Γιάννης Καλατζής), «Από μικρός στα βάσανα» (Στράτος Διονυσίου), «Αφήνω γεια» (Στράτος Διονυσίου), «Έκανα το δάκρυ μου μελάνι» (Καζαντζίδης, 1970), «Ένα πιάτο άδειο στο τραπέζι» (Καζαντζίδης, 1965), «Ένα τραγούδι για τη μάνα» (Καζαντζίδης), «Έρωτας φθηνός» (Κώστας Σμοκοβίτης), «Έχω ένα μπεγλέρι» (Πρόδρομος Τσαουσάκης), «Θα πεθάνω όρθιος» (Καζαντζίδης, 1968), «Κλάιει μια μάνα με καημό» (Γρηγόρης Μπηθικώτσης, 1961), «Μανόλια» (Καζαντζίδης,1961), «Μη με ξεχνάς» (Μανώλης Αγγελόπουλος), «Μίσος κι αγάπη» (Τόλης Βοσκόπουλος, 1969), «Ντόλτσε Βίτα» (Σπύρος Ζαγοραίος, 1963), «Ξαφνικά» (Μανώλης Μητσιάς), «Παράπονα και κλάματα» (Καζαντζίδης, 1965), «Πάρε τα χνάρια μου» (Καζαντζίδης, 1969), «Πάρτε βουνά τον πόνο μου» (Βαγγέλης Περπινιάδης, 1963), «Στις φάμπρικες της Γερμανίας» (Καζαντζίδης, 1961) , «Τα δυο φεγγάρια» (Γιώργος Νταλάρας, 1971), «Της κοινωνίας ναυαγός» (Καζαντζίδης, 1965), «Τα χρυσά κλειδιά» (Γιάννης Καλατζής, 1968) , «Χτύπα με μοίρα, χτύπα με» (Πρόδρομος Τσαουσάκης) , «Ψύλλοι στ’ αυτιά μου» (Τόλης Βοσκόπουλος, 1969) κ.α.

Συνεργάστηκε επίσης με το Βασίλη Τσιτσάνη («Της γερακίνας γιος», «Γεννήθηκα για να πονώ», «Το καράβι» κ.α.) , το Γιώργο Ζαμπέτα («Αφήνω γεια») , τον Μπάμπη Μπακάλη («Δίχως μάνα και πατέρα» , «Ξέχασέ με, ξέχασέ με», «Σαν την καλαμιά στον κάμπο» κ.α.), το Γρηγόρη Μπηθικώτση («Δώδεκα και πέντε», «Δυο αγάπες», «Το παρελθόν» κ.α.) , το Βασίλη Βασιλειάδη («Θα ‘ρθω μανούλα να σε βρω», «Λυπάμαι» , «Τι ήθελα να σ’αγαπήσω» κ.α.) , το Γιώργο Μητσάκη («Το αίμα νερό δε γίνεται»)  και άλλους πολλούς.

Όπως προείπαμε, εκτός από τα αμιγώς λαϊκά μονοπάτια, ο Βίρβος περιπλανήθηκε και στους δρόμους του – κακώς – λεγόμενου «έντεχνου» τραγουδιού. Με το Χρήστο Λεοντή , το 1964, έγραψαν και κυκλοφόρησαν την «Καταχνιά», έναν κύκλο τραγουδιών που αναφερόταν στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής. Τα τραγούδια του κύκλου αυτού ερμήνευσαν οι Στέλιος Καζαντζίδης και Μαρινέλλα. Συμμετοχή και ο Δημήτρης Μυρατ.

Επίσης, θα ακούσουμε το Βίρβο στο «Θάλασσα πικροθάλασσα» του Μίμη Πλέσσα, στον οποίον συμμετείχαν οι Γιάννης Πουλόπουλος, Ρένα Κουμιώτη και Καίτη Αμπαβη. και το «Θεσσαλικό κύκλο» του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Τέλος, έγραψε τον ύμνο της ομάδας του ΑΟ Τρικάλων όπως κι ένα εύθυμο τραγουδάκι για τον Γεώργιο Παπανδρέου.

Οι απόψεις του

Ο Κώστας Βίρβος, στις διάφορες συνεντεύξεις που έχει δώσει, εξέθεσε εκτενώς τις απόψεις του γύρω από πρόσωπα και καταστάσεις του λαϊκού τραγουδιού.

Για το Βασίλη Τσιτσάνη υποστήριζε, χαρακτηριστικά, πως «δεν το θεωρεί τον άλφα άλφα στιχουργό», πίστευε, δε, πως το μόνο τρωτό σημείο του σπουδαίου Τρικαλινού μουσικού ήταν το γεγονός ότι έβαζε το όνομά του σε τραγούδια, τα οποία στην πραγματικότητα δεν του άνηκαν. Σαν μουσικό όμως τον εκτιμά απεριόριστα. Αντίθετα, ως στιχουργούς, εκτιμά πολύ τον «Τσάντα», το Μάθεση, το Λευτέρη Παπαδόπουλο και την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου.

Σε μεγάλη εκτίμηση είχε και έχει τον αξέχαστο Μάρκο Βαμβακάρη.

Επίλογος

Ο Κώστας Βίρβος αποτελεί έναν από τους σπουδαιότερους και προφανώς παραγωγικότερους στιχουργούς που έχει βγάλει αυτός εδώ ο τόπος. Με την πένα του, έγραψε για τους πόνους και τις χαρές αυτού του βασανισμένου λαού, με λόγια απλά, μεστά, δίχως φανφάρες και δήθεν ψαγμένες διαδρομές. Είναι από τις λίγες σημαίες του λαϊκού τραγουδιού σήμερα.

Η ύπαρξή τόσο η δική του όσο και των τραγουδιών του, αποδεικνύουν ότι το να είναι κανείς στιχουργός λαϊκών τραγουδιών δεν είναι ούτε εύκολο ούτε ευτελές, όπως έχουν βαλθεί να μας πείσουν οι σύγχρονοι «συνάδελφοί» του. Αντιθέτως, χρειάζεται ταλέντο, μεράκι, ψυχή, βιώματα.

Είναι και θα είναι μέσα στις καρδιές όλων μας.

Πηγές:

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s