Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 2ο

Thessaloniki-1960

Αφιερώματος συνέχεια για τη γεωγραφία του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού και συνεχίζουμε από εκεί που μείναμε: Θεσσαλονίκη! Στο πρώτο μέρος του αφιερώματός μας, αναφέραμε οκτώ χαρακτηριστικά τραγούδια που αναφέρονται στη συμπρωτεύουσα και σήμερα θα συνεχίσουμε με άλλα οκτώ!

Α) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΞΑΚΟΥΣΜΕΝΗ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ, 1960)
Στράτος Διονυσίου και Καίτη Θύμη ερμήνευσαν το 1960 την όμορφη αυτή δημιουργία του Βασίλη Τσιτσάνη, ακόμη μια του Τρικαλινού δημιουργού για την «πιο περήφανη πατρίδα στον ντουνιά».

Κοντά σου γνώρισα τα πρώτα χτυποκάρδια
και της αγάπης μου τις πιο γλυκιές στιγμές,
με τους γλεντζέδες σου ξενύχτησα τα βράδια
μεσ’στα μπαράκια και τις φτωχογειτονιές.

Θεσσαλονίκη μου αγάπη μου μεγάλη,
ξακουσμένη σαν και σένα δεν είν’άλλη,
ξακουσμένη σαν και σένα δεν είν’άλλη,
Θεσσαλονίκη μου αγάπη μου μεγάλη.

Πρόκειται για ένα από τα πρώτα τραγούδια που ηχογράφησε ο Διονυσίου.

Β) ΑΠ’ΤΟ ΝΤΕΠΩ ΞΕΚΙΝΗΣΑ (ΘΟΔΩΡΟΣ ΤΖΙΦΑΣ-ΚΩΣΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΗΣ,1970)
Ντεπό και Καραμπουρνάκι. Αυτές οι δυο περιοχές αναφέρονται στο τραγούδι αυτό της μεγάλης Ρένας Κουμιώτη, αμφότερες στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης.

Απ’ το Ντεπώ ξεκίνησα
για το Καραμπουρνάκι,
με τι λαχτάρα στην καρδιά,
με τι κρυφό μεράκι.

Το περσινό καλοκαιράκι
αχ, πόσο τ’ αποθύμησα.

Στα σοκάκια μες στην αντηλιά
τα μαλλιά μου έλουζες φιλιά,
διπλή ανάσα μες στο στόμα,
πιάσαμε ρίζες μες στο χώμα,
γίναμε δέντρο για πουλιά.

Και έτσι για την ιστορία ας εξηγήσουμε και τι εστί Ντεπώ. Πρόκειται για μικρή περιοχή της ανατολικής Θεσσαλονίκης. Πήρε το όνομά της από τη βελγική εταιρεία στην οποία άνηκαν τα τραμ της πόλης! Στα γαλλικά «ντεπώ» σημαίνει αποθήκη. Περισσότερες πληροφορίες για την περιοχή εδώ:
https://exiledinberlin.wordpress.com/2007/04/16/history-of-depot/

Γ) Η ΜΑΡΙΝΑ Η ΣΑΛΟΝΙΚΙΑ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΑΜΠΕΤΑΣ,1973)
Το ερμήνευσε ο Γιάννης Πουλόπουλος το 1973 και αναφέρεται σε κάποια γλυκιά Σαλονικιά που του έκλεψε την καρδιά και τα μυαλά! Δε γίνονται αναφορές σε τοπωνύμια και περιοχές της πόλης.

Ήτανε βαθύ σκοτάδι
κι έβρεχε πολύ
Σαν την είδα μεσ’ στα μάτια
την αγάπησα πολύ

Μου `χει κλέψει μου `χει κλέψει
μου `χει κλέψει την καρδιά
η Μαρίνα, η Μαρίνα, η Σαλονικιά

Δ) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΣΑΒΒΑΤΟΒΡΑΔΟ ΚΙ ΑΠΡΙΛΗΣ (ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΝΑΣΙΟΣ-ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΤΟΥΜΟΣ,1981)
Στις αρχές της δεκαετίας του 80 ο Χατζηνάσιος γράφει το δίσκο «Συναξάρια». Μέσα στις όμορφες δημιουργίες αυτής του της δουλειάς, βρίσκουμε και ένα υπέροχο τραγούδι για τη νύμφη του Θερμαϊκού, σε στίχους Κυριάκου Ντούμου. Ερμηνεύει ο Δημήτρης Μητροπάνος.

Θεσσαλονίκη, Σαββατόβραδο κι Απρίλης
και να μου δίνεις τον καημό μ’ απλοχεριά,
σε κάποια απόμερη γωνιά της Νέας Κρήνης
με το τζουκ μποξ να με γυρίζεις στα παλιά.

Σε ένα ρεμπέτικο θα ρίξω την ψυχή μου,
να ξεγελάσω το χαμένο τον καιρό.
Ήτανε κάποτε η άνοιξη δική μου
ήμουνα κάποτε Απρίλης σου εγώ.

Θεσσαλονίκη κι απ’ το Κάστρο το βραδάκι
να σ’ αγναντεύω και να λιώνω σαν κερί,
δεκαοχτώ χρονώ τρελό παλικαράκι
με το μεράκι σου να βγαίνω στη ζωή.

Οι αναφορές σε συγκεκριμένες περιοχές της πόλης δε λείπουν (Νέα κρήνη, Κάστρο) όπως επίσης και στο ρεμπέτικο. Η Θεσσαλονίκη, όπως αναφέρθηκε και στο πρώτο μέρος του αφιερώματός μας, ήταν μια από τις πόλεις που ρίζωσε και άνθισε το ρεμπέτικο τραγούδι. Η Νέα κρήνη βρίσκεται στα ανατολικά της πόλης.

Ε) ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΕΡΕΛΗΣ-ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΛΕΦΤΟΓΙΩΡΓΟΣ-ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΙΔΗΣ,1986)
Καλαμαριά: Περιοχή προσφύγων, ανατολικά της Θεσσαλονίκης, γεμάτη από το ποντιακό στοιχείο! Για αυτήν τραγούδησε η Γλυκερία το 1986 παρ’όλο που δεν κατάγεται από την εν λόγω περιοχή αλλά από τις Σέρρες!

Σαν Βαρδάρης που ’χει βάρδια
παρασέρνεις τη ζωή μου
και γεμίζεις με σημάδια, αχ
την ψυχή μου.

Μα εγώ είμ’ απ’ την Καλαμαριά,
πώς να τ’ αντέξω όλα αυτά, καρδιά μου,
αχ, πώς να τ’ αντέξω όλα αυτά;

ΣΤ) ΒΑΡΔΑΡΗΣ (ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΑΜΠΟΥΡΙΔΗΣ-ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΧΑΨΙΑΔΗΣ,1988)
Η λέξη «Βαρδάρης» φέρνει αμέσως στο νου τη Θεσσαλονίκη. Τι εστί τελικά αυτός ο «Βαρδάρης»; Περιοχή στα δυτικά της πόλης, πλατεία (η κατά κόσμο «Πλατεία Δημοκρατίας», εκεί που είναι το ΜΗΔΕΝ), άνεμος βορειοδυτικός μα και ποταμός, ο ποταμός Αξιός! Η δε προέλευση της λέξης είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό: Προέρχεται από τους Βαρδάρους, μια μογγολική φυλή που εγκαταστάθηκε στην κοιλάδα του Αξιού τον 7ο αιώνα μ.Χ. Οι Βαρδάροι αφομοιώθηκαν με τον ντόπιο ελληνικό πληθυσμό με το πέρασμα του χρόνου.
Στα της μουσικής τώρα: Το 1988 ο Μανώλης Αγγελόπουλος ηχογραφεί το δίσκο «Έλληνας είμαι», επιστρέφοντας στην Columbia με όνειρα και προσδοκίες. Το τραγούδι «Βαρδάρης» κοσμεί το δίσκο τούτο, που δυστυχώς έμελε να είναι και ο τελευταίος του «Γύφτου» του ελληνικού πενταγράμμου: Έξι μήνες μετά την κυκλοφορία του, ο Αγγελόπουλος άφησε την τελευταία του πνοή στο Λονδίνο…

Φύσαγε Βαρδάρης στη Θεσσαλονίκη
και δεν είχα φράγκο ούτε για το νοίκι.

Κι έφερνα τις βόλτες μου κάτω στην Καμάρα
κι από τους περαστικούς ζήταγα τσιγάρα.
Κι έλεγα «Χαλάλι σου, Θεσσαλονικιά μου,
που μαζί σου έφαγα όλα τα λεφτά μου».

Αν και το δεύτερο μισό του τραγουδιού «εκτυλίσσεται» στην Αθήνα, θεωρήσαμε ότι λόγω τίτλου πρέπει να μπει στα της Θεσσαλονίκης τραγούδια. Εξάλλου όλο το κακό για μια…Θεσσαλονικιά έγινε!

Ζ) ΦΥΣΑ ΒΑΡΔΑΡΗ ΜΟΥ (ΣΤΕΛΙΟΣ ΦΩΤΙΑΔΗΣ-ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΡΟΜΟΙΡΑΣ,1992)
Η Γλυκερία, στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κυκλοφορεί το δίσκο «Η χώρα των θαυμάτων» σε συνθέσεις του Στέλιου Φωτιάδη. Σε μια από αυτές, ανοίγει διάλογο με το Βαρδάρη.

Φύσα Βαρδάρη μου πάνω απ’ τα κάστρα,
στις μαύρες σκέψεις μου ρίξε δυο άστρα,
φύσα Βαρδάρη μου να τον ξεχάσω
κι αν βγει στο δρόμο μου να προσπεράσω.

Αχ, η νύχτα να περάσει, αχ, η νύχτα να περάσει,
φύσα Βαρδάρη μου, φύσα γκαρντάση,
μια αγκαλιά καινούργια στείλε, μια αγκαλιά καινούργια στείλε,
φύσα Βαρδάρη μου, καλέ μου φίλε ωχ.

Η) ΤΑ ΛΑΔΑΔΙΚΑ (ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ-ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ, 1994)
Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια του Δημήτρη Μητροπάνου. Αναφέρεται στα Λαδάδικα, τη γνωστή περιοχή της Θεσσαλονίκης δίπλα στο λιμάνι της και στον αγοραίο έρωτα που άνθιζε στα σκοτεινά τους στενά.

Σε συζητάν δίχως γιατί και όχι άδικα
όπως κοιμάσαι στα στενά παλιά λαδάδικα
έγινες φήμη και γι’ αυτό δε φυλακίζεσαι
ζεις στο σκοτάδι παστρικά μα δεν ορκίζεσαι

Λάμπεις στα κόκκινα σατέν που σε τυλίγουνε
άσπροι και σέρτικοι καπνοί σε καταπίνουνε
σε καλντερίμια ξενυχτάς υγρά λιθόστρωτα
στου πληρωμένου παραδείσου την αυλόπορτα

Τόσα δίνω πόσα θες
στα λαδάδικα πουλάν αυτό που θες
κάθε κάμαρα κελί
με βαριά παλικαρίσια αναπνοή

61w-VresmgL._SL500_AA280_

 

Το αφιέρωμα θα συνεχιστεί. Τόσο για τη Θεσσαλονίκη όσο και για άλλες πόλεις της Ελλάδας που αναφέρονται σε λαϊκά τραγούδια!

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
«ΛΑΙΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 1ο»
«ΛΑΪΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΡΓΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 3ο, Ο ΓΕΝΤΙΚΟΥΛΕΣ»
«ΛΑΪΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 4ο«

Advertisements

4 thoughts on “Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 2ο

  1. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 3ο – Ο «Γεντικουλές» | Το ελληνικόν λαϊκόν

  2. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη Μέρος 1ο | Το ελληνικόν λαϊκόν

  3. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη Μέρος 4ο | Το ελληνικόν λαϊκόν

  4. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 3ο – Ο «Γεντικουλές» | Το ελληνικόν λαϊκόν

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s