Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη Μέρος 4ο

salonka

Στο τέταρτο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος για τη Θεσσαλονίκη και τα τραγούδια της θα διαβάσετε και θα ακούσετε κομμάτια που αναφέρονται στις περίφημες γυναίκες της συμπρωτεύουσας. Άλλες δυναμικές, άλλες συνεσταλμένες, άλλες «καταφερτζούδες», οι Σαλονικιές αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού. Ακόμη, δεν λείπουν και κλασικά και διαχρονικά κομμάτια που ακούγονται μέχρι και σήμερα.

Α) ΕΙΜΑΙ ΑΠ’ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ-ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ,1972)

Για μια Σαλονικιά έγραψε ο Πυθαγόρας Παπασταματίου στις αρχές της δεκαετίας του ’70. Μια Σαλονικιά δυναμική, κτητική, που θέλει ο άνδρας της να της ανήκει «ωραία, τίμια και αποκλειστικά». Αναφορές σε τοπωνύμια της πόλης δεν υπάρχουν στο συγκεκριμένο τραγούδι. Ερμηνεύει η Λίτσα Διαμάντη (η οποία δεν είναι Σαλονικιά!) με το Γιάννη Πάριο. Αργότερα το τραγούδησε και η Μαριώ.

Αυτή τη νύχτα μείνε
να τα πούμε τελειωτικά.
Ζωή αυτή δεν είναι
να γυρίσεις μ’ άλλες μυστικά.
Είμ’ από τη Θεσσαλονίκη
κι ο άντρας θέλω να μου ανήκει
ωραία, τίμια και αποκλειστικά.

Το πανωφόρι μου το δίνω, αγόρι μου,
μα την αγάπη μου μη μου αγγίξουνε.
Τράβα τη στράτα σου, ζήσε τα νιάτα σου
και δάκρυ δάκρυ μου όλα θα λήξουνε.

Η γυναίκα από τη Θεσσαλονίκη παρουσιάζεται από τον Πυθαγόρα συνειδητοποιημένη,με αισθήματα μεν αλλά χωρίς καμιά διάθεση να κάνει υποχωρήσεις και να ανεχτεί καταστάσεις που δεν της αρέσουν.

Β) ΔΗΜΗΤΡΟΥΛΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΙΑ (ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΙΟΥΠΡΟΥΛΗΣ)

Πριν συνεχίσουμε στο τραγούδι «Δημητρούλα Θεσσαλονικιά», οφείλουμε να γράψουμε δυο λόγια για τον ξεχασμένο δημιουργό Στέφανο Κιουπρούλη. Ο Κιουπρούλης, γνωστός και ως «Χοντρονάκος» γεννήθηκε το 1928 στη Θεσσαλονίκη όπου και δραστηριοποιήθηκε καλλιτεχνικά. Ο πατέρας του συμμετείχε σε κομπανία στη Σμύρνη, πριν την καταστροφή. Συνεργάστηκε με σπουδαία ονόματα, όπως οι Μάρκος Βαμβακάρης, Μπαγιαντέρας, Σωτηρία Μπέλλου, Ρούκουνας κ.α. Στα λαϊκά στέκια της συμπρωτεύουσας ήταν ξακουστός. Πέθανε πάμπτωχος το 1998 στη «Νύμφη του Θερμαϊκού».

xontronakos

Ο Χοντρονάκος

Πάμε τώρα στη Δημητρούλα τη Θεσσαλονικιά. Στο τραγούδι αυτό, ο Κιουπρούλης περιγράφει μια όμορφη νεαρή κοπέλα, μάλλον συνεσταλμένη, την οποία προτρέπει να ζήσει τη ζωή της και να γλεντήσει τον ντουνιά. Οπωσδήποτε πιο ντροπαλή η συγκεκριμένη Σαλονικιά από αυτήν του Πυθαγόρα! Ερμηνευτής ο Απόστολος Νικολαίδης ενώ αργότερα το ερμήνευσε και η Μαριώ.

Δημητρούλα, Δημητρούλα
άσε τα καμώματα
γλέντα το ντουνιά, τώρα πού ‘σαι νια
όμορφη Θεσσαλονικιά

Δημητρούλα, Δημητρούλα
μη σε νοιάζει για προικιά
έχω και παρά, ψείρες με ουρά
όμορφη Θεσσαλονικιά

Δημητρούλα, Δημητρούλα
άσε τα καμώματα
στα γεράματα, θα ‘χεις κλάματα
όμορφη Θεσσαλονικιά

 

Γ) ΚΑΠΟΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΙΑ (Μ. ΜΠΑΚΑΛΗΣ – Σ. ΠΑΠΑΔΑΚΟΣ)

Ο Χρηστάκης τραγούδησε την δημιουργία αυτή των Μπακάλη και Παπαδάκου, η οποία όμως δεν αναφέρεται αποκλειστικά στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά. Λόγω τίτλου όμως αποφασίσαμε να το συμπεριλάβουμε στο κεφάλαιο της Θεσσαλονίκης. Εξάλλου, όπως ακούμε και στους στίχους, αυτή που του έχει κλέψει την καρδιά, είναι μια ξανθιά από την περιοχή του Γεντικουλέ!

Δεν υπάρχει συνοικία, δεν υπάρχει γειτονιάν
α μην έχω μια γυναίκα, σαν τρελή να μ’ αγαπά
Μα εμένα τη καρδιά μου, τη κρατάει μια ξανθιά
στου Γεντί Κουλέ τα κάστρα, κάποια Θεσσαλονικιά

Μια Σμυρνιά στην Ιωνία, στο Παγκράτι άλλη μια
και στο Περιστέρι ακόμα, κι άλλη μια στην Κοκκινιά

Μα εμένα τη καρδιά μου, τη κρατάει μια ξανθιά
στου Γεντί Κουλέ τα κάστρα, κάποια Θεσσαλονικιά

Δεν υπάρχουν πολιτείες, δεν υπάρχουνε χωριά
όπου πήγα μ’ αγαπήσαν, κι έχω θύματα πολλά

 

Δ) ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΙΑ (ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΣΙΤΣΑΝΗΣ,1947)

Άλλο ένα κομμάτι του Βασίλη Τσιτσάνη, το οποίο αναφέρεται στη Σαλονίκη και σε μια Σαλονικιά, χωρίς όμως να γίνονται αναφορές σε περιοχές και τοπωνύμια της πόλης. Το ερμήνευσε ο ίδιος με το Στελλάκη Περπινιάδη και την Ιωάννα Γεωργακοπούλου.

Κατερίνα Κατερίνα τη ζωή τη ζούμε μια φορά
γλέντησε τρελά τον παλιοντουνιά
τώρα που `χεις νιάτα κι ομορφιά
γλέντησε τρελά τον παλιοντουνιά
Κατερίνα Θεσσαλονικιά.

Κατερίνα Κατερίνα
θα σε ντύσω στα μεταξωτά
ρούχα και χαλιά απ’ την αραπιά
θα σου φέρω κούκλα μου γλυκιά
ρούχα και χαλιά απ’ την αραπιά
Κατερίνα Θεσσαλονικιά

Όπως ο «Χοντρονάκος» προτρέπει τη Δημητρούλα από τη Θεσσαλονίκη να γλεντήσει και να ζήσει τη ζωή της, έτσι και ο Τσιτσάνης μιλά στη νεαρή κι όμορφη Κατερίνα τη Σαλονικιά και τη συμβουλεύει να «γλεντήσει τρελά τον παλιοντουνιά».

 

Ε) ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ-ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΧΑΨΙΑΔΗΣ, 1983)

Καλαμαριά, Σαλονίκη, Ντεπώ μάλλον νοσταλγούνται από το στιχουργό Λευτέρη Χαψιάδη. Στο δίσκο «Τραγουδιστής», ο Γιώργος Νταλάρας θα ερμηνεύσει και το συγκεκριμένο κομμάτι.

Εδώ δεν είναι Σαλονίκη
δεν είναι εδώ Καλαμαριά
εδώ σε σέρνει απ’ το μανίκι
ο πόνος κι η ανημποριά

Εδώ ο ξένος είναι ξένος
κι οι ξένοι γύρω του βουβοί
μικρός φτωχός κυνηγημένος
δεν έχει πόρτα να διαβεί

Εδώ δεν είναι Σαλονίκη
εδώ δεν είναι το Ντεπό
εδώ μονάχα σου ανήκει
η πίκρα απ’ τον ξεριζωμό

Εδώ ο ξένος είναι ξένος
κι οι ξένοι γύρω του βουβοί
μικρός φτωχός κυνηγημένος
δεν έχει πόρτα να διαβεί.

Μάλιστα, όπως αποκάλυψε μέσω διαδικτύου το 2012 ο στιχουργός, το τραγούδι είχε κι άλλη στροφή, η οποία, όμως, ουδέποτε ηχογραφήθηκε:

Εδώ δεν είναι Σαλονίκη
τα γλέντια τα ποντιακά
εδώ παγώνει η καρδιά σου
όταν μιλούν γερμανικά

 

Γίνεται σαφές λοιπόν, πλέον, πως ο χαρακτήρας του κομματιού τούτου βρίσκεται στην ξενιτιά, στη Γερμανία, κατάγεται από την ανατολική Θεσσαλονίκη και αναπολεί κάθε γωνιά της όμορφης αυτής πόλης.

 

ΣΤ) Ο ΣΑΛΟΝΙΚΙΟΣ (ΧΡΗΣΤΟΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ-ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ,1985)

Εν έτει 1985 κυκλοφορεί ο δίσκος του Στράτου Διονυσίου με τίτλο «Ο Σαλονικιός». Το ομώνυμο τσιφτετέλι ακούγεται μέχρι και σήμερα. Αναφέρεται σε ένα μάγκα από τη Θεσσαλονίκη που στην πίστα «χορεύει και γουστάρει» και κερδίζει τις εντυπώσεις.

Άιντε, κάντε όλοι στην μπάντα
να βγει να χορέψει, ο Σαλονικιός
Άιντε, κάντε του λεζάντα
την βραδιά να κλέψει, ο Σαλονικιός

Οι μπαγλαμάδες ν’ αρχίσουν τσιφτετέλια
ν’ ανάψουνε τα τέλια, ολοταχώς
Και τα μπουζούκια να κάψουν το πατάρι
χορεύει και γουστάρει, ο Σαλονικιός

Γλέντι όμορφο και φίνο
φούντωσε κι απόψε, ο Σαλονικιός
Άιντε, στην υγειά του πίνω
να `ναι πάντα ωραίος, ο Σαλονικιός

Λένε πως το άτομο για το οποίο έγραψε το συγκεκριμένο άσμα ο Λευτέρης Παπαδόπουλος ήταν υπαρκτό αλλά δεν ήταν…Σαλονικιός! Αντίθετα, λένε πως κατάγονταν από τη γειτονική Πιερία. Πρέπει να σημειωθεί πως ο «Σαλονικιός» δεν είχε καμία σχέση με το Δημήτρη Σέμση (παραδοσιακός βιολιστής της προπολεμικής περιόδου που αποκαλούνταν «Σαλονικιός») ούτε και με διαβόητο νταβατζή της δεκαετίας του ’70, που επίσης αποκαλούνταν «Σαλονικιός»

 

Ζ) Η ΣΤΕΛΛΑ Η ΣΑΛΟΝΙΚΙΑ (ΣΠΥΡΟΣ ΖΑΓΟΡΑΙΟΣ,1991)

Άλλο ένα τραγούδι για μια Σαλονικιά χωρίς περεταίρω αναφορές σε γειτονιές, περιοχές και δρόμους της συμπρωτεύουσας. Μετά την Κατερίνα, τη Μαρίνα και τη Δήμητρα, ήρθε το 1991 η Στέλλα με τη φωνή της Μαριώς.

Αναθεμά τον αίτιο που σε’ χει ξεμυαλήσει
και μέκανε να σε ζητώ σ’ ανατολή και δύση

Καλά μου το `πε στον καφέ καλά μου το `πε στα χαρτά
η Στέλλα η Σαλονικιά, η Στέλλα η Σαλονικιά

Απ’ τη στιγμή που έφυγες με δέρνει η αγωνία
με κλαίν’ απο τον Πειραιά ως τη Μακεδονία

Καλά μου το `πε στον καφέ καλά μου το `πε στα χαρτά
η Στέλλα η Σαλονικιά, η Στέλλα η Σαλονικιά

Καλά μου το `πε στον καφέ καλά μου το `πε στα χαρτά
η Στέλλα η Σαλονικιά, η Στέλλα η Σαλονικιά

 

Η) Σ’ΑΝΑΖΗΤΩ ΣΤΗ ΣΑΛΟΝΙΚΗ (ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ-ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΓΡΑΨΑΣ,1992)

Το γνωστό ζεϊμπέκικο του Δημήτρη Μητροπάνου που ακόμα και σήμερα παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλές. Ελάχιστες αναφορές σε τοπωνύμια γίνονται: Μονάχα για Βαρδάρη και Πλαταμώνα διαβάζουμε ενώ διάσπαρτα στους στίχους βλέπουμε «σοκάκια φαναριώτικα» και «αγιονορείτικο κρασί».

Αφού με έσπειρε μια μοίρα αυτοκρατόρισσα
μήτρα με γέννησε αρχαία Μακεδόνισσα
μ’ άδεια φαρέτρα πολεμάω το χειμώνα
από το κάστρο στην καρδιά του Πλαταμώνα

Αφού με φέρνει μονοπάτι φαναριώτικο
ένα σοκάκι με κρατάει σαλονικιώτικο
έλα ένα βράδυ την υπόσχεση να πάρεις
πριν να τη σβήσει με σφουγγάρι ο Βαρδάρης

Σ’ αναζητώ
Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη ξημερώματα
λείπει το βλέμμα σου απ’ της αυγής τα χρώματα
σ’ αναζητώ
σ’ αναζητώ μ’ ένα βιολί κι ένα φεγγάρι
λείπει το όνειρο εσύ και το δοξάρι

aristotlsΤο αφιέρωμα για τις άλλες πόλεις της Ελλάδας που αναφέρονται σε στίχους λαϊκών τραγουδιών θα συνεχιστεί.

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
«ΛΑΪΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΡΓΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 1ο»
«ΛΑΪΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 2ο»
«ΛΑΪΚΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΕΩΡΓΑΦΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΜΕΡΟΣ 3ο, Ο ΓΕΝΤΙΚΟΥΛΕΣ»

 

ΠΗΓΕΣ:

– Wikipedia

http://www.e-orfeas.gr/singing/songstories/7435-%CE%9B%CE%95%CE%A5%CE%A4%CE%95%CE%A1%CE%97%CE%A3-%CE%A7%CE%91%CE%A8%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%A3-%C2%AB%CE%95%CE%B4%CF%8E-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%A3%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7%C2%BB.html

http://rebetiko.sealabs.net/forum/viewtopic.php?t=476&sid=c9dfc67c45fdf5a225dbf7492ee0edd4

http://www.rembetiko.gr/forums/showthread.php?t=20883

Advertisements

3 thoughts on “Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη Μέρος 4ο

  1. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 3ο – Ο «Γεντικουλές» | Το ελληνικόν λαϊκόν

  2. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη μέρος 2ο | Το ελληνικόν λαϊκόν

  3. Παράθεμα: Λαϊκών τραγουδιών…γεωγραφία! Θεσσαλονίκη Μέρος 1ο | Το ελληνικόν λαϊκόν

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s